مطالبی خواندنی درباره بیمه
تاريخچه بيمه در ايران
عمليات بيمه اي به معناي امروزي با فعاليت دو مؤسسه روسي بنام "ناديژدا" و "قفقازمركوري" در سالهاي آغازين قرن بيستم در ايران شروع شد. اي به معناي امروزي با فعاليت دو مؤسسه روسي بنام "ناديژدا" و "قفقازمركوري" در سالهاي آغازين قرن بيستم در ايران شروع شد.
در سال 1310 با تصويب قانون ثبت شركت ها در ايران شركتهاي بيمه اي انگليسي، آلماني، اتريشي، سوئيسي و امثال آن در ايران اقدام به ايجاد شعبهو نمايندگي كرده و به فعاليت بيمه اي پرداختند. اي انگليسي، آلماني، اتريشي، سوئيسي و امثال آن در ايران اقدام به ايجاد شعبهو نمايندگي كرده و به فعاليت اي پرداختند.
در سال 1314 "شركت سهامي بيمه ايران" با سرمايه صددرصد دولتي تأسيس شد و در سال 1316 "قانون بيمه" به تصويب رسيد. ايران" با سرمايه صددرصد دولتي تأسيس شد و در سال 1316 "قانون " به تصويب رسيد.
در سال 1329 نخستين شركت بيمه خصوصي به نام "بيمه شرق"در ايران تأسيس شد و تا سال 1343 به تدريج هفت شركت بيمه خصوصي ديگر به نام هاي آريا، پارس، ملي، آسيا، البرز، اميد ، ساختمان و كار تأسيس شده و به فعاليت پرداختند. خصوصي به نام " شرق"در ايران تأسيس شد و تا سال 1343 به تدريج هفت شركت خصوصي ديگر به نام هاي آريا، پارس، ملي، آسيا، البرز، اميد ، ساختمان و كار تأسيس شده و به فعاليت پرداختند.
در سال 1347 قانون بيمه اجباري مسئوليت مدني دارندگان و سايل نقليه موتوري زميني در قبال شخص ثالث -كه به بيمه شخص ثالث اتومبيل معروف است - به تصويب رسيد. اجباري مسئوليت مدني دارندگان و سايل نقليه موتوري زميني در قبال شخص ثالث -كه به شخص ثالث اتومبيل معروف است - به تصويب رسيد.
با افزايش فعاليت بيمه اي در كشور در سال 1350 "بيمه مركزي ايران" تأسيس شد و وظايفي مانندتنظيم بازار بيمه كشور و هدايت آن از طريق تصويب آيين نامه ها و مقررات؛ توسعه و تعميم بيمهبيمه و شبكه كارگزاري و نظارت بر فعاليت هاي شركت هاي بيمه اي به نمايندگي از دولت در بازار بيمه و انجام دادن بيمه اتكائي اجباري براي مؤسسات بيمهبيمه خصوصي به نام هاي ، تهران، حافظ، توانا و دانا تاسيس شدند. اي در كشور در سال 1350 " مركزي ايران" تأسيس شد و وظايفي مانندتنظيم بازار كشور و هدايت آن از طريق تصويب آيين نامه ها و مقررات؛ توسعه و تعميم بازرگاني؛ اعطاي مجوز تأسيس شركت هاي و شبكه كارگزاري و نظارت بر فعاليت هاي شركت هاي اي به نمايندگي از دولت در بازار و انجام دادن اتكائي اجباري براي مؤسسات ايرا به عهده گرفت. در فاصله سال هاي 1350 تا 1357 چهار شركت خصوصي به نام هاي ، تهران، حافظ، توانا و دانا تاسيس شدند. ايرا به عهده گرفت. در فاصله سال هاي 1350 تا 1357 چهار شركت بازرگاني؛ اعطاي مجوز تأسيس شركت هاي
بعد از انقلاب 12 شركت خصوصي ملي اعلام شدند و 10 شركت از اينها در بيمه دانا ادغام شدند. تا سال 1373 چهار شركت بيمه ايران، آسيا، البرز و دانا به فعاليت مشغول بودند كه در سال 1373 شركت بيمه تخصصي به نام بيمه صادرات و سرمايه گذاري با سرمايه بانك ها و بيمه ها تأسيس شد. در سال 1381 قانون تأسيس شركت بيمه غيردولتي به تصويب مجلس شوراي اسلامي رسيد لذا در سال 1381 شركت بيمه خصوصي حافظ در منطقه آزاد كيش و در سال 1382 نه شركت بيمه اي خصوصي به نام هاي پارسيان، رازي، كارآفرين، توسعه، ملت، سينا، اميد، حافظ و امين تأسيس شدند. دانا ادغام شدند. تا سال 1373 چهار شركت ايران، آسيا، البرز و دانا به فعاليت مشغول بودند كه در سال 1373 شركت تخصصي به نام صادرات و سرمايه گذاري با سرمايه بانك ها و ها تأسيس شد. در سال 1381 قانون تأسيس شركت غيردولتي به تصويب مجلس شوراي اسلامي رسيد لذا در سال 1381 شركت خصوصي حافظ در منطقه آزاد كيش و در سال 1382 نه شركت اي خصوصي به نام هاي پارسيان، رازي، كارآفرين، توسعه، ملت، سينا، اميد، حافظ و امين تأسيس شدند.
ماخذ: سایت مرکز اطلاع رسانی و اعتباری و اعتبار سنجی
در ادامه تاریخچه پیدایش بیمه و شکل گیری آن در ایران آمده است.
بیمه چگونه به وجود آمد :
بیمههای غیر زندگی پیشینه بلند مدتی دارند. نوعی بیمههای دریایی در حدود 3000 سال قبل مورد استفاده قرار گرفت. بیمههای زندگی نیز سابقه زیادی دارند. این نوع بیمهها نخستینبار هنگامی پدید آمد که سربازان رومی قسمتی از دستمزد خود را در صندوقی جمعآوری کردند تا چنانچه در جنگ کشته شدند آن پول به خانوادههایشان پرداخت شود.
بیمه های غیر زندگی :
بیمه دریایی که امروز وجود دارد احتمالاً در حدود صدههای یازدهم و دوازدهم میلادی در منطقهای در شمال ایتالیا بهوجود آمده است. شخصی به نام لومباردز در صدههای چهاردهم و پانزدهم انگلیسی ها را با این نوع فعالیت آشنا ساخت. مفاهیم بیمهگر و بیمهگری نخستینبار در بیمه دریایی مطرح شد. آن روزها هر بازرگانی که حاضر به تقبل بخشی از یک خطر بود نام خود را همراه با سهمی که از آن خطر قبول میکرد در پایین صفحهای که جزئیات خطر مزبور در آن درج شده بود مینوشت. آن وقت مالکان کشتیها و بازرگانان دریافتند که میتوانند کشتیها را برای حمل اجناس سودآور اعزام کنند زیرا میدانستند چنانچه کشتی دچار حادثه شود از این طریق جبران خواهد شد. در سال 1666 آتشسوزی بسیار بزرگی در لندن روی داد که باعث به وجود آمدن بیمه آتشسوزی شد. معلوم نیست که نخستین بیمه آتشسوزی به صورت امروزی در چه زمانی صادر شد اما گفته میشود که نخستین شرکت بیمه آتشسوزی بهنام اداره آتش در سال 1680 بنیان نهاده شد که بعدها فونیکس لقب گرفت.
تاریخچه بیمه در ایران :
بیمه به شکل سنتی آن به مفهوم وجود نوعی تعاون و همیاری اجتماعی بمنظور سرشکن کردن زیان فرد و یا افراد معدود بین همه افراد کروه یا جامعه در ایران سابقه طولانی داشته و همواره مردم این مرز و بوم با الهام از تعالیم اسلامی و فرهنگی خود برای کمک به جبران خسارتهای ناخواستهای که برای دیگر هموطنان و حتی مردم دیگر کشورها پیش میآمد فعال و پیشگام بودهاند. با وجود این بیمه شکل حرفهای و امروزی آن برای اولین بار در سال 1269 هجری شمسی در کشور ما مطرح گردیده است.
در این سال مذاکراتی بین دولت ایران و سفارت روس بعمل آمد و متعاقب آن امتیاز فعالیت انحصاری در زمینه بیمه و حمل و نقل برای مدت 75 سال به یک تبعه روس بنام لازارپلیاکف واگذار شد. با این وجود نامبرده ظرف مهلت سه سالی که جهت آغاز فعالیت بیمهای برای وی در نظر گرفته شده بود قادر به تأسیس شرکت بیمه مورد نظر نگردید و به همین جهت این امتیاز از وی سلب شد. متعاقباً در سال 1289 هجری شمسی دو شرکت بیمه روسی به نامهای نادژدا و کافکازمرکوری اقدام به تأسیس نمایندگی بیمه جهت بازدید و پرداخت خسارت در ایران نمودند.
آغاز فعالیت جدی در زمینه بیمه را میتوان سال 1310 هجری شمسی دانست. زیرا در این سال قانون و نظامنامه راجع به ثبت شرکتها در ایران و به تصویب رسید و متعاقب آن بسیاری از شرکتهای بیمه خارجی از جمله گستراخ- آلیانس- ایگل استار- یورکشایر- رویال- ویکتوریا- ناسیونال سوئیس- فنیکس- اتحاد الوطنی و ... اقدام به تأسیس شعبه یا نمایندگی در ایران نمودند.
گسترش فعالیتهای شرکتهای بیمه خارجی مسئولان کشور را متوجه ضرورت تأسیس یک شرکت بیمه ایرانی کرد تأسیس و فعالیت رسمی خود را از اواسط آبانماه همان سال آغاز شد.
تأسیس شرکت بیمه ایران را میتوان نقطه عطفی در تاریخ فعالیت بیمه شگور دانست زیرا از آن پس دولت با در اختیار داشتن تشکیلات اجرائی مناسب قادر به کنترل بازار و نظارت بر فعالیت مؤسسات بیمه خارجی گردید. دو سال بعد از تأسیس شرکت سهامی بیمه ایران یعنی در سال 1316 قانون بیمه در 36 ماده تدوین و به تصویب مجلس شورای ملی رسید. پس از آن نیز مقررات دیگری در جهت کنترل و نظارت بر فعالیت مؤسسات بیمه از طریق الزام آنها به واگذاری 25 درصد بیمهنامههای صادره بصورت اتکائی اجباری به شرکت سهامی بیمه ایران وضع شد و الزام به بیمه کردن کالاهای وارداتی و صادراتی و اموال موجود در ایران و ایرانیان مقیم کشور نزد یکی از مؤسسات بیمه که در ایران به ثبت رسیدهاند بر استحکام شرکتهای بیمه افزود. شرکت سهامی ایران با حمایت دولت به فعالیت خود ادامه داد و این حمایت منجر به تقویت نقش این شرکت در بازار بیمه کشور و توقف تدریجی فعالیت شعب و نمایندگیهای شرکتهای بیمه خارجی گردیده بود بطوری که در سال 1318 بیش از 75 درصد از بازار بیمهای کشور در اختیار شرکت بیمه ایران قرار گرفت و پنج شرکت بیمه خارجی که در آنزمان در ایران فعالیت میکردند جمعاً موفق به کسب کمتر از 25 درصد از حق بیمه بازار شدند.
این روند کماکان ادامه یافت تا آنکه در سال 1331 بر اساس مصوبه هیئت دولت کلیه شرکتهای بیمه خارجی موظف شدند جهت ادامه فعالیت خود در ایران مبلغ 250 هزار دلار به عنوان ودیعه نزد بانک ملی ایران تودیع نمایند و پس از آن نیز منافع سالیانه خود را تازمانیکه این مبلغ به پانصد هزار دلار برسد بر آن بیفزایند. این تصمیم موجب تعطیل شدن کلیه نمایندگیها و شعب شرکتهای بیمه خارجی در ایران به استثنا دو شرکت بیمه یورکشایر و اینگستراخ گردید و شرایط را برای گسترش فعالیت شرکتهای بیمه ایرانی فراهم ساخت.
اولین شرکت بیمه خصوصی ایرانی به نام شرق در سال 1329 هجری شمسی تأسیس گردید. پس از آن تا سال 1343 به تدریج هفت شرکت بیمه خصوصی دیگر به نامهای آریا- پارس- ملی- آسیا- البرز- البرز امید و ساختمان و کار به ترتیب تأسیس و به فعالیت بیمه پرداختند.
همانطور که اشاره شد از سال 1316 کلیه شرکتهای بیمه موظف گردیدند 25 درصد از امور بیمهای خود را بهصورت اتکائی اجباری به شرکت بیمه ایران واگذار نمایند. این واگذاری عمدتاً از طریق ارسال لیستهایی به نام بردرو که حاوی کلیه اطلاعات راجع به بیمهنامههای صادره و خسارتهای پرداخت شده توسط این شرکتها بود انجام می گرفت. بدیهی است ارائه اطلاعات به شرکت بیمه رقیب هیچگاه نمیتوانست مورد رضایت و علاقه شرکتهای بیمه واگذارنده باشد. از سوی دیگر با افزایش تعداد شرکتهای بیمه ضرورت اعمال نظارت بیشتر دولت بر این صنعت و تدوین اصول و ضوابط استاندارد برای فعالیتهای بیمهای به منظور حفظ حقوق بیمهگذاران و بیمهشدگان احساس میگردید. به همین جهت در سال 1350 بیمه مرکزی ایران به منظور تحقق اهداف فوق تأسیس شد. در ماده 1 قانون تأسیس بیمه مرکزی و بیمهگری چنین آمده است :
بهمنظور تنظیم و تعمیم و هدایت امر بیمه در ایران و حمایت بیمهگذاران و بیمهشدگان و صاحب حقوق آنها همچنین به منظور اعمال نظارت دولت بر این فعالیت مؤسسهای به نام بیمه مرکزی ایران طبق مقررات این قانون به صورت شرکت سهامی تأسیس میگردد.
این قانون از دو بخش تشکیل شده است : در بخش اول - سازمان- ارکان- تشکیلات- وظایف و نحوه اداره بیمه مرکزی ایران تعیین گردید و در بخش دوم ضوابط مربوط به نحوه تأسیس و فعالیت شرکتهای بیمه و ادغام و انحلال و ورشکستگی آنها مشخص شده است.
تأسیس بیمه مرکزی ایران قوام بیشتری به صنعت بیمه کشور داد و از آن پس شورایعالی بیمه که یکی از ارکان بیمه مرکزی ایران میباشد ضوابط و مقررات مختلفی را در رابطه با نحوه انجام عملیات بیمه در کشور و نرخ و شرایط انواع بیمهنامه تصویب نمود.
رشد سریع اقتصادی ناشی از افزایش قیمت نفت و تبع آن حجم سرمایهگذاریها موجب توسعه بازار بیمه کشور در دهه 1350 گردید و مجدداً شرکتهای بیمه خارجی را علاقمند به سرمایهگذاری در ایران نمود. بطوری که در سالهای 1353 - 1354 چهار شرکت بیمه جدید به نامهای تهران- دنا- حافظ- ایران و آمیرکا با مشارکت سرمایهگذاران خارجی تأسیس گردید و به ترتیب تعداد شرکتهای بیمه خصوصی - ملی گردید و اداره آنها به دولت سپرده شد. همچنین پروانه فعالیت نمایندگی شرکتهای بیمه یورکشایر و اننگستراخ که تا این سال فعالیت داشتند لغو گردید.
در سالهای 1360 و 1361 صدور بیمهنامه در ده شرکت بیمه ملی شده به نامهای امید- شرق- پارس- آریا- ساختمان و کار- تهران- حافظ- دانا- ملی و توانا متوقف گردید و تنها سه شرکت بیمه ایران- آسیا- البرز به فعالیت جاری خود ادامه دادند.
در سال 1367 به موجب قانون اداره امور شرکتهای بیمه مالکیت سهام شرکتهای بیمه آسیا و البرز به دولت منتقل شد و با ادغام ده شرکت بیمه دیگر شرکت دولتی به نام بیمه دانا شکل گرفت تا منحصراً در زمینه بیمه اشخاص فعالیت نمایند.
در حال حاضر 5 شرکت دولتی بیمه ایران- آسیا- البرز- دانا و بیمه صادرات و سرمایهگذاری و شرکتهای خصوصی بیمه ملت، توسعه، کارآفرین، پارسیان، سینا، رازی، سامان، دی، نوین، پاسارگاد، امید و حافظ در زمینه بیمه فعالیت دارند.
ستارگان امید
تقسیم بندی کلی بیمه
به طور كلي بيمه به دو شاخه اجتماعي و بازرگاني تقسيم ميشود :
بيمه اجتماعي:هدف افزايش رفاه عمومي جامعه مي باشد و عموماً اجباري است.
بيمه بازرگاني: هدف كسب سود بازرگاني و افزايش سود سهامداران مي باشد و غالباً اختياري است.
تاریخچه
تاريخچه بيمه در جهان:
اولين قرارداد بيمه اي كه بوجود آن پي برده اند قرارداد بيمه حمل و نقل است كه به سال هزار و سیصد و چهل و هفت ميلادي در شهر ژن ايتاليا منعقد شده است، بنابراين شايد شروع فعاليت بيمهاي به معني امروزي آن قرن چهاردهم ميلادي باشد.
پيدايش بيمه در قرن چهاردهم و يا احتمالاً يك قرن قبل از آن به اين معني نيست كه قبلاً بشر در صدد يافتن وسيله اي براي مقابله با آثار حوادث نبوده است.
آن طور كه از تالمود نقل كرده اند در قرون قديم بين دريانوردان حاشيه خليج فارس مرسوم بوده است كه هر گاه در كارواني يكي از حيوانات باربر مي میرد حيوان ديگري به هزينه افراد كاروان تهيه ميشود تا صاحب آن به تنهايي زيان وارده را تحمل نكند .
در يونان قديم مؤسساتي دولتي نظير سازمانهاي بيمه اجتماعي يا مددكاري وجود داشته كه به كمك درماندگان مي شتافته است و از جمله تأمين زندگاني افراد كهنسال از كار افتاده را به عهده داشته است در روم قديم نيز نمونه هايي از مستمري مادام العمر وجود داشته است. بديهي است محاسبات حق بيمه در اين نوع عمليات كه با بيمه امروزي به هر حال شباهتي دارد مبتني بر آمار درستي نبوده و به خصوص در مورد مستمري مادام العمر از جدول مرگ و مير حساب شده اي استفاده نمي شد.
بيمه در جهان امروزي:
در دو قرن اخير فعاليتهاي بيمه اي در سرتاسر جهان توسعه يافته است. در كشورهاي صنعتي بيمه نقش مهمي را در ثبات وضع اقتصادي بازي ميكند و در كشورهاي جهان سوم نيز مزاياي اجتماعي و اقتصادي بيمه شناخته شده و عمليات بيمه اي به تدريج گسترش يافته است. بيمه حوادث با انواع مختلف آن در دو قرن اخير متداول شده است. از جمله بيمه حوادث شخصي كه زندگي فرد را در صورت نقص عضو و از كار افتادگي ناشي از حادثه تأمين ميكند و يا در صورت فوت ناشي از حادثه سرمايهاي در اختيار خانواده او مي گذارد.
در يك قرن اخير سازمانهاي بيمه اجتماعي كه توسط دولتها و يا زير نظر آنها اداره ميشوند نقش قابل ملاحظه اي در توسعه بيمه بازنشستگي، بيمه عمر و حادثه شخصي كارگران و كارمندان و ساير حقوق بگيران به عهده گرفته اند . در ابتدا پيدايش بيمه هاي اجتماعي موجب ركود نسبي اين نوع بيمه ها شد ولي به تدريج تعارض بين بيمه هاي اجتماعي و بيمه هاي بازرگاني منتقي گرديد زيرا آشنايي با يك نوع بيمه موجب توجه افراد به ساير انواع آن شد. با اختراع اتومبيل يك نوع جديد بيمه در حد وسيعي متداول شد. بيمه خسارات وارد بر اتومبيل بيمه شده و همچنين بيمه خسارات وارد به اشخاص ثالث كه در معرض تصادف هستند در هر نقطه اي از جهان وجود دارد و به اين ترتيب بيمه مسئوليت در مقابل اشخاص ثالث رواج پيدا كرد و بيمه مسئوليتهاي ناشي از اموال و فعاليتهاي حرفه اي افراد معمول شد و حتي مسئوليت ناشي از نواقص توليدات صنعتي و غذايي و دارويي متداول گرديد.
از جمله انواع جديد بيمه، بيمه هاي تمام خطر مهندسي است كه نقش قابل ملاحظهاي در توسعه صنعتي و اجراي طرحهاي عمراني كشورها دارد. در اين بيمه كليه خسارات وارد به كارفرما و مقاطعه كار حين ساخت بناهاي بزرگ، سدها و جادهها و اجراي طرحهاي لوله كشي، انتقال نيروي برق و همچنين نصب كارخانه ها و نيروگاهها اعم از آبي و حرارتي و يا اتمي مورد تأمين قرار ميگيرد. بيمه هاي مربوط به وسايل نقليه هوايي از جمله بيمه بدنه هواپيما و هليكوپتر، بيمه مسئوليتهاي ناشي از مسافرت هوايي، بيمه سرنشين، بيمه مسئوليت فرودگاهها از جمله بيمه هايي است كه در قرن اخير اهميت قابل ملاحظهاي يافته است.
با توسعه زندگي ماشيني و تمركز جمعيت در شهرها و تراكم داراييها و تأسيسات از يك طرف بيمه هاي اموال مانند بيمه آتش سوزي و انفجار و نظاير آن توسعه يافت و از طرف ديگر مسئوليت افراد در مقابل اشخاص ديگر به مناسبت خساراتي كه در اثر فعاليتها و وسايل و تأسيسات خود به ديگران وارد ميكنند رو به افزايش گذاشت و بيمه انواع مختلف مسئوليت متداول شد. بديهي است قوانين و رويه دادگاهها در تعيين و تشخيص مسئوليت و صدور حكم جبران خسارت اثر زيادي در رواج بيمه مسئوليت در هر كشور دارد. در كشورهاي صنعتي حق بيمه انواع مختلف بيمه مسئوليت رقم قابل ملاحظهاي از درآمد شركتهاي بيمه را تشكيل ميدهد.
تاريخچه بيمه در ايران
بيمه به مفهوم امروزي آن در ايران سابقه چنداني ندارد. در حدود سال “1280” هجري شمسي در دو مؤسسه روسي بنام “نادژدا” و “كافكازكوري” در ايران شروع به كار كردند كه پس از انقلاب بلشويكي تعطيل شدند. بعد از آن شركت بيمه انگليسي “آليانس” نمايندگي خود را در ايران تأسيس كرد و شركتهاي ديگر انگليسي و آلماني و سوئيسي در ايران شروع به فعاليت نمودند. بعدها شركت بيمه دولتي شوروي بنام “اينگستراخ” نيز در ايران شعبهاي تأسيس كرد و تعداد اين شركتها بتدريج افزايش يافت.
فعاليت شركتهاي بيمه خارجي در ايران كه در بدو امر مفيد به نظر ميرسيد به صورتي درآمده بود كه براي اقتصادي ملي به جار نفع، زيان آور بود از يك طرف اين شركتها با استفاده از عدم اطلاع بيمه گذاران در مقابل پوششهاي محدود حق بيمه كلاني مطالبه و دريافت ميكردند و به بهانه هاي گوناگون از پرداخت خسارت سرباز مي زدند و از طرف ديگر سالانه مقدار قابل توجهي ارز به صورت حق بيمه از كشور خارج مينمودند.
بيمه در ايران قبل از سال “1314” كه شركت سهامي بيمه ايران تأسيس گرديد، نمايندگي هاي خارجي يكي پس از ديگري تعطيل شده و فقط دو شركت كه نمايندگي شركتهاي بيمه “اينگستراخ” روسيه و “يوركشاير” انگليس را داشتند باقي ماندند و اين شركتها حتي تا بعد از تشكيل حكومت جمهوري اسلامي و قبل از تاريخ “4/4/58” كه شوراي انقلاب شركتهاي بيمه را ملي و نمايندگي هاي خارجي را منحل اعلام كرد به فعاليت خود در ايران ادامه ميدادند. قبل از انقلاب اسلامي در ايران يك شركت بيمه دولتي (شركت سهامي بيمه ايران) و چهارده شركت بيمه خصوصي و نمايندگي خارجي (شركتهاي بيمه: ملي، شرق، آريا، ساختمان و كار، حافظ، ايران و آمريكا، البرز، آسيا، اميد، تهران، پارس، دانا و شركتهاي نمايندگي اينگستراخ و يوركشاير) فعاليت ميكردند و از سال “1351” بيمه مركزي ايران جهت هدايت امر بيمه در كشور و نظارت بر شركتهاي بيمه تشكيل گرديد. بعد از انقلاب ابتدا در سال “1358” با مصوبه شوراي انقلاب شركتهاي بيمه خصوصي ملي شده و نمايندگيهاي خارجي تعطيل گرديد و از شهريور ماه “1360” به جز شركتهاي بيمه “آسيا” و “البرز” فعاليت ساير شركتهاي ملي شده متوقف گرديد. از سال “1367” براساس مصوبه مجلس شوراي اسلامي علاوه بر شركت سهامي بيمه ايران كه يك شركت بيمه دولتي بود، شركتهاي بيمه “البرز” و “آسيا” هم دولتي شد و يك شركت بيمه دولتي ديگر كه فقط اجازه فعاليت در بخش بيمه اشخاص به آن داده شد به نام شركت بيمه “دانا” تشكيل گرديد. در حال حاضر پنج شركت بيمه دولتي علاوه بر تهران كه مركز اصلي آنان است با ايجاد شبكه نمايندگي و تأسيس شعب در اغلب شهرهاي كشور به امر بيمه گري مي پردازد.
جايگاه صنعت بيمه بعد از انقلاب اسلامي ايران:
مؤسسات بيمه کشور تا قبل از پيروزي انقلاب اسلامي با تركيبي از يك شركت دولتي، دوازده شركت خصوصي و دو مؤسسه بيمه خارجي به صورت نمايندگي در سطح كشور فعاليت ميكردند. در چهارم تير 1358 بنابر تصميم شوراي انقلاب دوازده شركت خصوصي، ملي اعلام شدند و پروانه فعاليت دو نمايندگي خارجي نيز لغو گرديد. بدين ترتيب براساس مقررات قانون ملي شدن مؤسسات بيمه و مؤسسات اعتباري، تصدي امر بيمه و اداره دوازده شركت بيمه ملي شده به دولت واگذار شد و با تصويب قانون اساسي جمهوري اسلامي در 24 آبان 1358 كه طي آن نظام اقتصادي كشور به سه بخش دولتي، تعاوني و خصوصي تقسيم گرديد، صنعت بيمه در جوار شماري از صنايع مهم به صورت مالكيت عمومي در بخش دولتي در اختيار دولت قرار گرفت. شايان ذكر است كه متعاقباً ده شركت بيمه ملي شده به لحاظ فعاليت نامطلوب در يكديگر ادغام شدند و شركت بيمه دانا كه از آن پس منحصراً ميبايست در بخش بيمه هاي اشخاص فعاليت ميكرد تأسيس گرديد. در حال حاضر چهار شركت بيمه ايران، آسيا، البرز و دانا به امر بيمه گري اشتغال دارند. اخيراً ماده واحدهاي به تصويب مجلس شوراي اسلامي رسيد كه به موجب آن بيمه دانا نيز همانند ساير شركتهاي بيمه در هر دو بخش بيمه هاي اموال و اشخاص فعاليت خواهد كرد. شركت بيمه صادرات و سرمايه گذاري نيز با مشاركت بيمه مركزي ايران، شركتهاي بيمه و بانكها در سال 1373 تأسيس و در زمينه بيمه هاي اعتباري و تضميني در چارچوب اساسنامه مصوب فعاليت مي نمايد.
عمليات بيمه اي به معناي امروزي با فعاليت دو مؤسسه روسي بنام "ناديژدا" و "قفقازمركوري" در سالهاي آغازين قرن بيستم در ايران شروع شد. اي به معناي امروزي با فعاليت دو مؤسسه روسي بنام "ناديژدا" و "قفقازمركوري" در سالهاي آغازين قرن بيستم در ايران شروع شد.
در سال 1310 با تصويب قانون ثبت شركت ها در ايران شركتهاي بيمه اي انگليسي، آلماني، اتريشي، سوئيسي و امثال آن در ايران اقدام به ايجاد شعبهو نمايندگي كرده و به فعاليت بيمه اي پرداختند. اي انگليسي، آلماني، اتريشي، سوئيسي و امثال آن در ايران اقدام به ايجاد شعبهو نمايندگي كرده و به فعاليت اي پرداختند.
در سال 1314 "شركت سهامي بيمه ايران" با سرمايه صددرصد دولتي تأسيس شد و در سال 1316 "قانون بيمه" به تصويب رسيد. ايران" با سرمايه صددرصد دولتي تأسيس شد و در سال 1316 "قانون " به تصويب رسيد.
در سال 1329 نخستين شركت بيمه خصوصي به نام "بيمه شرق"در ايران تأسيس شد و تا سال 1343 به تدريج هفت شركت بيمه خصوصي ديگر به نام هاي آريا، پارس، ملي، آسيا، البرز، اميد ، ساختمان و كار تأسيس شده و به فعاليت پرداختند. خصوصي به نام " شرق"در ايران تأسيس شد و تا سال 1343 به تدريج هفت شركت خصوصي ديگر به نام هاي آريا، پارس، ملي، آسيا، البرز، اميد ، ساختمان و كار تأسيس شده و به فعاليت پرداختند.
در سال 1347 قانون بيمه اجباري مسئوليت مدني دارندگان و سايل نقليه موتوري زميني در قبال شخص ثالث -كه به بيمه شخص ثالث اتومبيل معروف است - به تصويب رسيد. اجباري مسئوليت مدني دارندگان و سايل نقليه موتوري زميني در قبال شخص ثالث -كه به شخص ثالث اتومبيل معروف است - به تصويب رسيد.
با افزايش فعاليت بيمه اي در كشور در سال 1350 "بيمه مركزي ايران" تأسيس شد و وظايفي مانندتنظيم بازار بيمه كشور و هدايت آن از طريق تصويب آيين نامه ها و مقررات؛ توسعه و تعميم بيمهبيمه و شبكه كارگزاري و نظارت بر فعاليت هاي شركت هاي بيمه اي به نمايندگي از دولت در بازار بيمه و انجام دادن بيمه اتكائي اجباري براي مؤسسات بيمهبيمه خصوصي به نام هاي ، تهران، حافظ، توانا و دانا تاسيس شدند. اي در كشور در سال 1350 " مركزي ايران" تأسيس شد و وظايفي مانندتنظيم بازار كشور و هدايت آن از طريق تصويب آيين نامه ها و مقررات؛ توسعه و تعميم بازرگاني؛ اعطاي مجوز تأسيس شركت هاي و شبكه كارگزاري و نظارت بر فعاليت هاي شركت هاي اي به نمايندگي از دولت در بازار و انجام دادن اتكائي اجباري براي مؤسسات ايرا به عهده گرفت. در فاصله سال هاي 1350 تا 1357 چهار شركت خصوصي به نام هاي ، تهران، حافظ، توانا و دانا تاسيس شدند. ايرا به عهده گرفت. در فاصله سال هاي 1350 تا 1357 چهار شركت بازرگاني؛ اعطاي مجوز تأسيس شركت هاي
بعد از انقلاب 12 شركت خصوصي ملي اعلام شدند و 10 شركت از اينها در بيمه دانا ادغام شدند. تا سال 1373 چهار شركت بيمه ايران، آسيا، البرز و دانا به فعاليت مشغول بودند كه در سال 1373 شركت بيمه تخصصي به نام بيمه صادرات و سرمايه گذاري با سرمايه بانك ها و بيمه ها تأسيس شد. در سال 1381 قانون تأسيس شركت بيمه غيردولتي به تصويب مجلس شوراي اسلامي رسيد لذا در سال 1381 شركت بيمه خصوصي حافظ در منطقه آزاد كيش و در سال 1382 نه شركت بيمه اي خصوصي به نام هاي پارسيان، رازي، كارآفرين، توسعه، ملت، سينا، اميد، حافظ و امين تأسيس شدند. دانا ادغام شدند. تا سال 1373 چهار شركت ايران، آسيا، البرز و دانا به فعاليت مشغول بودند كه در سال 1373 شركت تخصصي به نام صادرات و سرمايه گذاري با سرمايه بانك ها و ها تأسيس شد. در سال 1381 قانون تأسيس شركت غيردولتي به تصويب مجلس شوراي اسلامي رسيد لذا در سال 1381 شركت خصوصي حافظ در منطقه آزاد كيش و در سال 1382 نه شركت اي خصوصي به نام هاي پارسيان، رازي، كارآفرين، توسعه، ملت، سينا، اميد، حافظ و امين تأسيس شدند.
ماخذ: سایت مرکز اطلاع رسانی و اعتباری و اعتبار سنجی
در ادامه تاریخچه پیدایش بیمه و شکل گیری آن در ایران آمده است.
بیمه چگونه به وجود آمد :
بیمههای غیر زندگی پیشینه بلند مدتی دارند. نوعی بیمههای دریایی در حدود 3000 سال قبل مورد استفاده قرار گرفت. بیمههای زندگی نیز سابقه زیادی دارند. این نوع بیمهها نخستینبار هنگامی پدید آمد که سربازان رومی قسمتی از دستمزد خود را در صندوقی جمعآوری کردند تا چنانچه در جنگ کشته شدند آن پول به خانوادههایشان پرداخت شود.
بیمه های غیر زندگی :
بیمه دریایی که امروز وجود دارد احتمالاً در حدود صدههای یازدهم و دوازدهم میلادی در منطقهای در شمال ایتالیا بهوجود آمده است. شخصی به نام لومباردز در صدههای چهاردهم و پانزدهم انگلیسی ها را با این نوع فعالیت آشنا ساخت. مفاهیم بیمهگر و بیمهگری نخستینبار در بیمه دریایی مطرح شد. آن روزها هر بازرگانی که حاضر به تقبل بخشی از یک خطر بود نام خود را همراه با سهمی که از آن خطر قبول میکرد در پایین صفحهای که جزئیات خطر مزبور در آن درج شده بود مینوشت. آن وقت مالکان کشتیها و بازرگانان دریافتند که میتوانند کشتیها را برای حمل اجناس سودآور اعزام کنند زیرا میدانستند چنانچه کشتی دچار حادثه شود از این طریق جبران خواهد شد. در سال 1666 آتشسوزی بسیار بزرگی در لندن روی داد که باعث به وجود آمدن بیمه آتشسوزی شد. معلوم نیست که نخستین بیمه آتشسوزی به صورت امروزی در چه زمانی صادر شد اما گفته میشود که نخستین شرکت بیمه آتشسوزی بهنام اداره آتش در سال 1680 بنیان نهاده شد که بعدها فونیکس لقب گرفت.
تاریخچه بیمه در ایران :
بیمه به شکل سنتی آن به مفهوم وجود نوعی تعاون و همیاری اجتماعی بمنظور سرشکن کردن زیان فرد و یا افراد معدود بین همه افراد کروه یا جامعه در ایران سابقه طولانی داشته و همواره مردم این مرز و بوم با الهام از تعالیم اسلامی و فرهنگی خود برای کمک به جبران خسارتهای ناخواستهای که برای دیگر هموطنان و حتی مردم دیگر کشورها پیش میآمد فعال و پیشگام بودهاند. با وجود این بیمه شکل حرفهای و امروزی آن برای اولین بار در سال 1269 هجری شمسی در کشور ما مطرح گردیده است.
در این سال مذاکراتی بین دولت ایران و سفارت روس بعمل آمد و متعاقب آن امتیاز فعالیت انحصاری در زمینه بیمه و حمل و نقل برای مدت 75 سال به یک تبعه روس بنام لازارپلیاکف واگذار شد. با این وجود نامبرده ظرف مهلت سه سالی که جهت آغاز فعالیت بیمهای برای وی در نظر گرفته شده بود قادر به تأسیس شرکت بیمه مورد نظر نگردید و به همین جهت این امتیاز از وی سلب شد. متعاقباً در سال 1289 هجری شمسی دو شرکت بیمه روسی به نامهای نادژدا و کافکازمرکوری اقدام به تأسیس نمایندگی بیمه جهت بازدید و پرداخت خسارت در ایران نمودند.
آغاز فعالیت جدی در زمینه بیمه را میتوان سال 1310 هجری شمسی دانست. زیرا در این سال قانون و نظامنامه راجع به ثبت شرکتها در ایران و به تصویب رسید و متعاقب آن بسیاری از شرکتهای بیمه خارجی از جمله گستراخ- آلیانس- ایگل استار- یورکشایر- رویال- ویکتوریا- ناسیونال سوئیس- فنیکس- اتحاد الوطنی و ... اقدام به تأسیس شعبه یا نمایندگی در ایران نمودند.
گسترش فعالیتهای شرکتهای بیمه خارجی مسئولان کشور را متوجه ضرورت تأسیس یک شرکت بیمه ایرانی کرد تأسیس و فعالیت رسمی خود را از اواسط آبانماه همان سال آغاز شد.
تأسیس شرکت بیمه ایران را میتوان نقطه عطفی در تاریخ فعالیت بیمه شگور دانست زیرا از آن پس دولت با در اختیار داشتن تشکیلات اجرائی مناسب قادر به کنترل بازار و نظارت بر فعالیت مؤسسات بیمه خارجی گردید. دو سال بعد از تأسیس شرکت سهامی بیمه ایران یعنی در سال 1316 قانون بیمه در 36 ماده تدوین و به تصویب مجلس شورای ملی رسید. پس از آن نیز مقررات دیگری در جهت کنترل و نظارت بر فعالیت مؤسسات بیمه از طریق الزام آنها به واگذاری 25 درصد بیمهنامههای صادره بصورت اتکائی اجباری به شرکت سهامی بیمه ایران وضع شد و الزام به بیمه کردن کالاهای وارداتی و صادراتی و اموال موجود در ایران و ایرانیان مقیم کشور نزد یکی از مؤسسات بیمه که در ایران به ثبت رسیدهاند بر استحکام شرکتهای بیمه افزود. شرکت سهامی ایران با حمایت دولت به فعالیت خود ادامه داد و این حمایت منجر به تقویت نقش این شرکت در بازار بیمه کشور و توقف تدریجی فعالیت شعب و نمایندگیهای شرکتهای بیمه خارجی گردیده بود بطوری که در سال 1318 بیش از 75 درصد از بازار بیمهای کشور در اختیار شرکت بیمه ایران قرار گرفت و پنج شرکت بیمه خارجی که در آنزمان در ایران فعالیت میکردند جمعاً موفق به کسب کمتر از 25 درصد از حق بیمه بازار شدند.
این روند کماکان ادامه یافت تا آنکه در سال 1331 بر اساس مصوبه هیئت دولت کلیه شرکتهای بیمه خارجی موظف شدند جهت ادامه فعالیت خود در ایران مبلغ 250 هزار دلار به عنوان ودیعه نزد بانک ملی ایران تودیع نمایند و پس از آن نیز منافع سالیانه خود را تازمانیکه این مبلغ به پانصد هزار دلار برسد بر آن بیفزایند. این تصمیم موجب تعطیل شدن کلیه نمایندگیها و شعب شرکتهای بیمه خارجی در ایران به استثنا دو شرکت بیمه یورکشایر و اینگستراخ گردید و شرایط را برای گسترش فعالیت شرکتهای بیمه ایرانی فراهم ساخت.
اولین شرکت بیمه خصوصی ایرانی به نام شرق در سال 1329 هجری شمسی تأسیس گردید. پس از آن تا سال 1343 به تدریج هفت شرکت بیمه خصوصی دیگر به نامهای آریا- پارس- ملی- آسیا- البرز- البرز امید و ساختمان و کار به ترتیب تأسیس و به فعالیت بیمه پرداختند.
همانطور که اشاره شد از سال 1316 کلیه شرکتهای بیمه موظف گردیدند 25 درصد از امور بیمهای خود را بهصورت اتکائی اجباری به شرکت بیمه ایران واگذار نمایند. این واگذاری عمدتاً از طریق ارسال لیستهایی به نام بردرو که حاوی کلیه اطلاعات راجع به بیمهنامههای صادره و خسارتهای پرداخت شده توسط این شرکتها بود انجام می گرفت. بدیهی است ارائه اطلاعات به شرکت بیمه رقیب هیچگاه نمیتوانست مورد رضایت و علاقه شرکتهای بیمه واگذارنده باشد. از سوی دیگر با افزایش تعداد شرکتهای بیمه ضرورت اعمال نظارت بیشتر دولت بر این صنعت و تدوین اصول و ضوابط استاندارد برای فعالیتهای بیمهای به منظور حفظ حقوق بیمهگذاران و بیمهشدگان احساس میگردید. به همین جهت در سال 1350 بیمه مرکزی ایران به منظور تحقق اهداف فوق تأسیس شد. در ماده 1 قانون تأسیس بیمه مرکزی و بیمهگری چنین آمده است :
بهمنظور تنظیم و تعمیم و هدایت امر بیمه در ایران و حمایت بیمهگذاران و بیمهشدگان و صاحب حقوق آنها همچنین به منظور اعمال نظارت دولت بر این فعالیت مؤسسهای به نام بیمه مرکزی ایران طبق مقررات این قانون به صورت شرکت سهامی تأسیس میگردد.
این قانون از دو بخش تشکیل شده است : در بخش اول - سازمان- ارکان- تشکیلات- وظایف و نحوه اداره بیمه مرکزی ایران تعیین گردید و در بخش دوم ضوابط مربوط به نحوه تأسیس و فعالیت شرکتهای بیمه و ادغام و انحلال و ورشکستگی آنها مشخص شده است.
تأسیس بیمه مرکزی ایران قوام بیشتری به صنعت بیمه کشور داد و از آن پس شورایعالی بیمه که یکی از ارکان بیمه مرکزی ایران میباشد ضوابط و مقررات مختلفی را در رابطه با نحوه انجام عملیات بیمه در کشور و نرخ و شرایط انواع بیمهنامه تصویب نمود.
رشد سریع اقتصادی ناشی از افزایش قیمت نفت و تبع آن حجم سرمایهگذاریها موجب توسعه بازار بیمه کشور در دهه 1350 گردید و مجدداً شرکتهای بیمه خارجی را علاقمند به سرمایهگذاری در ایران نمود. بطوری که در سالهای 1353 - 1354 چهار شرکت بیمه جدید به نامهای تهران- دنا- حافظ- ایران و آمیرکا با مشارکت سرمایهگذاران خارجی تأسیس گردید و به ترتیب تعداد شرکتهای بیمه خصوصی - ملی گردید و اداره آنها به دولت سپرده شد. همچنین پروانه فعالیت نمایندگی شرکتهای بیمه یورکشایر و اننگستراخ که تا این سال فعالیت داشتند لغو گردید.
در سالهای 1360 و 1361 صدور بیمهنامه در ده شرکت بیمه ملی شده به نامهای امید- شرق- پارس- آریا- ساختمان و کار- تهران- حافظ- دانا- ملی و توانا متوقف گردید و تنها سه شرکت بیمه ایران- آسیا- البرز به فعالیت جاری خود ادامه دادند.
در سال 1367 به موجب قانون اداره امور شرکتهای بیمه مالکیت سهام شرکتهای بیمه آسیا و البرز به دولت منتقل شد و با ادغام ده شرکت بیمه دیگر شرکت دولتی به نام بیمه دانا شکل گرفت تا منحصراً در زمینه بیمه اشخاص فعالیت نمایند.
در حال حاضر 5 شرکت دولتی بیمه ایران- آسیا- البرز- دانا و بیمه صادرات و سرمایهگذاری و شرکتهای خصوصی بیمه ملت، توسعه، کارآفرین، پارسیان، سینا، رازی، سامان، دی، نوین، پاسارگاد، امید و حافظ در زمینه بیمه فعالیت دارند.
ستارگان امید
تقسیم بندی کلی بیمه
به طور كلي بيمه به دو شاخه اجتماعي و بازرگاني تقسيم ميشود :
بيمه اجتماعي:هدف افزايش رفاه عمومي جامعه مي باشد و عموماً اجباري است.
بيمه بازرگاني: هدف كسب سود بازرگاني و افزايش سود سهامداران مي باشد و غالباً اختياري است.
تاریخچه
تاريخچه بيمه در جهان:
اولين قرارداد بيمه اي كه بوجود آن پي برده اند قرارداد بيمه حمل و نقل است كه به سال هزار و سیصد و چهل و هفت ميلادي در شهر ژن ايتاليا منعقد شده است، بنابراين شايد شروع فعاليت بيمهاي به معني امروزي آن قرن چهاردهم ميلادي باشد.
پيدايش بيمه در قرن چهاردهم و يا احتمالاً يك قرن قبل از آن به اين معني نيست كه قبلاً بشر در صدد يافتن وسيله اي براي مقابله با آثار حوادث نبوده است.
آن طور كه از تالمود نقل كرده اند در قرون قديم بين دريانوردان حاشيه خليج فارس مرسوم بوده است كه هر گاه در كارواني يكي از حيوانات باربر مي میرد حيوان ديگري به هزينه افراد كاروان تهيه ميشود تا صاحب آن به تنهايي زيان وارده را تحمل نكند .
در يونان قديم مؤسساتي دولتي نظير سازمانهاي بيمه اجتماعي يا مددكاري وجود داشته كه به كمك درماندگان مي شتافته است و از جمله تأمين زندگاني افراد كهنسال از كار افتاده را به عهده داشته است در روم قديم نيز نمونه هايي از مستمري مادام العمر وجود داشته است. بديهي است محاسبات حق بيمه در اين نوع عمليات كه با بيمه امروزي به هر حال شباهتي دارد مبتني بر آمار درستي نبوده و به خصوص در مورد مستمري مادام العمر از جدول مرگ و مير حساب شده اي استفاده نمي شد.
در دو قرن اخير فعاليتهاي بيمه اي در سرتاسر جهان توسعه يافته است. در كشورهاي صنعتي بيمه نقش مهمي را در ثبات وضع اقتصادي بازي ميكند و در كشورهاي جهان سوم نيز مزاياي اجتماعي و اقتصادي بيمه شناخته شده و عمليات بيمه اي به تدريج گسترش يافته است. بيمه حوادث با انواع مختلف آن در دو قرن اخير متداول شده است. از جمله بيمه حوادث شخصي كه زندگي فرد را در صورت نقص عضو و از كار افتادگي ناشي از حادثه تأمين ميكند و يا در صورت فوت ناشي از حادثه سرمايهاي در اختيار خانواده او مي گذارد.
در يك قرن اخير سازمانهاي بيمه اجتماعي كه توسط دولتها و يا زير نظر آنها اداره ميشوند نقش قابل ملاحظه اي در توسعه بيمه بازنشستگي، بيمه عمر و حادثه شخصي كارگران و كارمندان و ساير حقوق بگيران به عهده گرفته اند . در ابتدا پيدايش بيمه هاي اجتماعي موجب ركود نسبي اين نوع بيمه ها شد ولي به تدريج تعارض بين بيمه هاي اجتماعي و بيمه هاي بازرگاني منتقي گرديد زيرا آشنايي با يك نوع بيمه موجب توجه افراد به ساير انواع آن شد. با اختراع اتومبيل يك نوع جديد بيمه در حد وسيعي متداول شد. بيمه خسارات وارد بر اتومبيل بيمه شده و همچنين بيمه خسارات وارد به اشخاص ثالث كه در معرض تصادف هستند در هر نقطه اي از جهان وجود دارد و به اين ترتيب بيمه مسئوليت در مقابل اشخاص ثالث رواج پيدا كرد و بيمه مسئوليتهاي ناشي از اموال و فعاليتهاي حرفه اي افراد معمول شد و حتي مسئوليت ناشي از نواقص توليدات صنعتي و غذايي و دارويي متداول گرديد.
از جمله انواع جديد بيمه، بيمه هاي تمام خطر مهندسي است كه نقش قابل ملاحظهاي در توسعه صنعتي و اجراي طرحهاي عمراني كشورها دارد. در اين بيمه كليه خسارات وارد به كارفرما و مقاطعه كار حين ساخت بناهاي بزرگ، سدها و جادهها و اجراي طرحهاي لوله كشي، انتقال نيروي برق و همچنين نصب كارخانه ها و نيروگاهها اعم از آبي و حرارتي و يا اتمي مورد تأمين قرار ميگيرد. بيمه هاي مربوط به وسايل نقليه هوايي از جمله بيمه بدنه هواپيما و هليكوپتر، بيمه مسئوليتهاي ناشي از مسافرت هوايي، بيمه سرنشين، بيمه مسئوليت فرودگاهها از جمله بيمه هايي است كه در قرن اخير اهميت قابل ملاحظهاي يافته است.
با توسعه زندگي ماشيني و تمركز جمعيت در شهرها و تراكم داراييها و تأسيسات از يك طرف بيمه هاي اموال مانند بيمه آتش سوزي و انفجار و نظاير آن توسعه يافت و از طرف ديگر مسئوليت افراد در مقابل اشخاص ديگر به مناسبت خساراتي كه در اثر فعاليتها و وسايل و تأسيسات خود به ديگران وارد ميكنند رو به افزايش گذاشت و بيمه انواع مختلف مسئوليت متداول شد. بديهي است قوانين و رويه دادگاهها در تعيين و تشخيص مسئوليت و صدور حكم جبران خسارت اثر زيادي در رواج بيمه مسئوليت در هر كشور دارد. در كشورهاي صنعتي حق بيمه انواع مختلف بيمه مسئوليت رقم قابل ملاحظهاي از درآمد شركتهاي بيمه را تشكيل ميدهد.
بيمه به مفهوم امروزي آن در ايران سابقه چنداني ندارد. در حدود سال “1280” هجري شمسي در دو مؤسسه روسي بنام “نادژدا” و “كافكازكوري” در ايران شروع به كار كردند كه پس از انقلاب بلشويكي تعطيل شدند. بعد از آن شركت بيمه انگليسي “آليانس” نمايندگي خود را در ايران تأسيس كرد و شركتهاي ديگر انگليسي و آلماني و سوئيسي در ايران شروع به فعاليت نمودند. بعدها شركت بيمه دولتي شوروي بنام “اينگستراخ” نيز در ايران شعبهاي تأسيس كرد و تعداد اين شركتها بتدريج افزايش يافت.
فعاليت شركتهاي بيمه خارجي در ايران كه در بدو امر مفيد به نظر ميرسيد به صورتي درآمده بود كه براي اقتصادي ملي به جار نفع، زيان آور بود از يك طرف اين شركتها با استفاده از عدم اطلاع بيمه گذاران در مقابل پوششهاي محدود حق بيمه كلاني مطالبه و دريافت ميكردند و به بهانه هاي گوناگون از پرداخت خسارت سرباز مي زدند و از طرف ديگر سالانه مقدار قابل توجهي ارز به صورت حق بيمه از كشور خارج مينمودند.
بيمه در ايران قبل از سال “1314” كه شركت سهامي بيمه ايران تأسيس گرديد، نمايندگي هاي خارجي يكي پس از ديگري تعطيل شده و فقط دو شركت كه نمايندگي شركتهاي بيمه “اينگستراخ” روسيه و “يوركشاير” انگليس را داشتند باقي ماندند و اين شركتها حتي تا بعد از تشكيل حكومت جمهوري اسلامي و قبل از تاريخ “4/4/58” كه شوراي انقلاب شركتهاي بيمه را ملي و نمايندگي هاي خارجي را منحل اعلام كرد به فعاليت خود در ايران ادامه ميدادند. قبل از انقلاب اسلامي در ايران يك شركت بيمه دولتي (شركت سهامي بيمه ايران) و چهارده شركت بيمه خصوصي و نمايندگي خارجي (شركتهاي بيمه: ملي، شرق، آريا، ساختمان و كار، حافظ، ايران و آمريكا، البرز، آسيا، اميد، تهران، پارس، دانا و شركتهاي نمايندگي اينگستراخ و يوركشاير) فعاليت ميكردند و از سال “1351” بيمه مركزي ايران جهت هدايت امر بيمه در كشور و نظارت بر شركتهاي بيمه تشكيل گرديد. بعد از انقلاب ابتدا در سال “1358” با مصوبه شوراي انقلاب شركتهاي بيمه خصوصي ملي شده و نمايندگيهاي خارجي تعطيل گرديد و از شهريور ماه “1360” به جز شركتهاي بيمه “آسيا” و “البرز” فعاليت ساير شركتهاي ملي شده متوقف گرديد. از سال “1367” براساس مصوبه مجلس شوراي اسلامي علاوه بر شركت سهامي بيمه ايران كه يك شركت بيمه دولتي بود، شركتهاي بيمه “البرز” و “آسيا” هم دولتي شد و يك شركت بيمه دولتي ديگر كه فقط اجازه فعاليت در بخش بيمه اشخاص به آن داده شد به نام شركت بيمه “دانا” تشكيل گرديد. در حال حاضر پنج شركت بيمه دولتي علاوه بر تهران كه مركز اصلي آنان است با ايجاد شبكه نمايندگي و تأسيس شعب در اغلب شهرهاي كشور به امر بيمه گري مي پردازد.
مؤسسات بيمه کشور تا قبل از پيروزي انقلاب اسلامي با تركيبي از يك شركت دولتي، دوازده شركت خصوصي و دو مؤسسه بيمه خارجي به صورت نمايندگي در سطح كشور فعاليت ميكردند. در چهارم تير 1358 بنابر تصميم شوراي انقلاب دوازده شركت خصوصي، ملي اعلام شدند و پروانه فعاليت دو نمايندگي خارجي نيز لغو گرديد. بدين ترتيب براساس مقررات قانون ملي شدن مؤسسات بيمه و مؤسسات اعتباري، تصدي امر بيمه و اداره دوازده شركت بيمه ملي شده به دولت واگذار شد و با تصويب قانون اساسي جمهوري اسلامي در 24 آبان 1358 كه طي آن نظام اقتصادي كشور به سه بخش دولتي، تعاوني و خصوصي تقسيم گرديد، صنعت بيمه در جوار شماري از صنايع مهم به صورت مالكيت عمومي در بخش دولتي در اختيار دولت قرار گرفت. شايان ذكر است كه متعاقباً ده شركت بيمه ملي شده به لحاظ فعاليت نامطلوب در يكديگر ادغام شدند و شركت بيمه دانا كه از آن پس منحصراً ميبايست در بخش بيمه هاي اشخاص فعاليت ميكرد تأسيس گرديد. در حال حاضر چهار شركت بيمه ايران، آسيا، البرز و دانا به امر بيمه گري اشتغال دارند. اخيراً ماده واحدهاي به تصويب مجلس شوراي اسلامي رسيد كه به موجب آن بيمه دانا نيز همانند ساير شركتهاي بيمه در هر دو بخش بيمه هاي اموال و اشخاص فعاليت خواهد كرد. شركت بيمه صادرات و سرمايه گذاري نيز با مشاركت بيمه مركزي ايران، شركتهاي بيمه و بانكها در سال 1373 تأسيس و در زمينه بيمه هاي اعتباري و تضميني در چارچوب اساسنامه مصوب فعاليت مي نمايد.
+ نوشته شده در یکشنبه بیست و دوم آذر ۱۳۸۸ ساعت 9:26 توسط محسن صادقی
|